W rotacji butów chodzi o posiadanie kilku par butów o różnym przeznaczeniu i świadomym dobieraniu butów do konkretnej jednostki treningowej. Inne sprawdzą się na spokojne rozbieganie, inne na szybsze akcenty, a jeszcze inne na starty. Zamiast jednej uniwersalnej pary, budujesz zestaw butów, które uzupełniają się pod względem amortyzacji, dynamiki i przeznaczenia. Jak taka rotacja może wyglądać w praktyce i ile par naprawdę ma sens?
Co daje posiadanie kilku par obuwia?
Przede wszystkim jest to komfort wykonania poszczególnych treningów. Owszem, w jednej parze też je wszystkie zrobisz, ale zazwyczaj szybsze treningi robi się bardziej efektywnie w butach zaprojektowanych do szybszego biegania, a wolne treningi w butach do tego przeznaczonych. Analogicznie w terenie będzie Ci się lepiej biegało w butach terenowych, a w mieście tych przeznaczony na asfaltowe drogi.
Rotowanie butami zapewnia im trochę więcej długowieczności. Jeśli dany model butów, załóżmy do szybkich treningów będziesz używał tylko na szybkie treningi, to zanim wybiegasz w nich regulaminowe 1000 kilometrów, minie więcej czasu niż gdybyś biegał tylko i wyłącznie w tej jednej parze. Buty też są tak zaprojektowane, że zużywają się wolniej kiedy są używane zgodnie z przeznaczeniem. Najbardziej jasny przykład to buty terenowe – kiedy będziesz biegał w nich zawsze i wszędzie, także po asfalcie, zużyjesz je dużo szybciej niż gdybyś używał ich tylko do biegania terenowego.
Ten kij oczywiście ma dwa końce, gdyż żywotność butów suma summarum i tak będzie taka sama, więc czy masz jedną parę, czy powiedzmy trzy, to nowe buty będziesz kupował z podobną regularnością.
Pewnym argumentem jest też fakt, że każdy model z racji nieco odmiennej konstrukcji, inaczej oddziałuje na twoje stopy. Mówiąc inaczej, w każdym z nich twoja stopa przetacza się i pracuje nieco inaczej. Są to bardzo subtelne różnice, gdyby je wyrażać w cyferkach byłyby to milimetry czy pojedyncze stopnie wychylenia poszczególnych stawów. Jeden krok różnicy nie zrobi, ale podczas biegania robimy ich tysiące. Mając raz jeden model buta na stopie, a raz drugi, twoja stopa dostaje trochę inne bodźce, co w jakimś stopniu wpływa na jej wzmacnianie.
To jakimi modelami i jakimi typami butów będziesz rotował, zależy tyko od ciebie i od tego jak i w jakich warunkach biegasz. Niżej przedstawiam propozycje rotacji złożone z trzech modeli, ale równie dobrze możesz mieć też dwa modele albo cztery, pięć… W zależności od potrzeb. Najczęstsze zestawienia to:
- Rotacja wszechstronna – dla tych, co biegają wszędzie, zarówno w mieście jak i poza nim. Zarówno szybko jak i wolno
- Rotacja asfaltowa – dla biegaczy miejskich i około miejskich, a także dla tych którzy lubią się pościgać i powalczyć o życiówki.
- Rotacja terenowa – dla terenowych freaków, biegających ultra, lubiących polatać zarówno po błocie jak i skalnej grani.
Rotacja wszechstronna – od miasta w teren
To najbardziej naturalny zestaw butów do biegania. Jeśli chcesz mieć kilka par butów do różnych zastosowań to jest to trójca jaką powinieneś się zainteresować. But treningowy (dobrze amortyzowany) wykorzystasz na wolnych i spokojnych treningach. Takich zawsze jest najwięcej. But startowy (szybki i dynamiczny) wykorzystasz na treningach szybkich, interwałach i jak sama nazwa mówi, podczas startów w zawodach. But terenowy natomiast posłuży ci kiedy będziesz chciał pobiegać po lasach i górach.
Taką rotację można budować w zależności od preferencji i niezależnie od marki. Jedne marki mogą mieć lepsze startówki, a inne lepsze terenówki a jeszcze inna świetne buty do biegania po górach. Wtedy rotacja wygląda na przykład tak.
| NEW BALANCE 1080 v15 | ADIDAS ADIZERO ADIOS PRO 4 | SALOMON GENESIS |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe, starty w zawodach | bieganie w terenie |
Jeśli natomiast jesteś fanem jednej konkretnej marki to zazwyczaj też nie bedziesz miał problemu ze skompletowaniem swojej rotacji butów biegowych.
Przykładowa rotacja Brooks
| BROOKS GHOST 17 | BROOKS HYPERION ELITE 5 | BROOKS CASCADIA 19 |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe, starty w zawodach | bieganie w terenie |
Przykładowa rotacja Hoka
| HOKA BONDI 9 | HOKA MACH X3 | HOKA SPEEDGOAT 7 |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe, starty w zawodach | bieganie w terenie |
Przykładowa rotacja Nike
| NIKE VOMERO 18 | NIKE VAPORFLY 4 | NIKE WILDHORSE 10 |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe, starty w zawodach | bieganie w terenie |
Rotacja asfaltowa – od miękkości do szybkości
Jeśli biegasz tylko w warunkach miejskich i okołomiejskich to niepotrzebne Ci buty terenowe i twoja rotacja będzie wyglądała inaczej. Wtedy obok klasycznego buta treningowego (wolnego) i startowego (szybkiego) warto mieć jeszcze but, który jeśli chodzi o parametry znajduje się pomiędzy nimi. Buty takie nazywane są treningowo-startowymi i są kompromisem pomiędzy amortyzacją i dynamiką.
But treningowo-startowy posłuży Ci do szybkich treningów, biegów tempowych, interwałów i nad ogólną szybkością. Dzięki temu oszczędzisz swoje buty startowe, które zazwyczaj (poza tym że oferują największą dynamikę) są też najmniej trwałe i wytrzymałe. Dzięki butom treningowo-startowym Twoje startówki posłużą Ci dłużej.
| DIADORA ATOMO STAR | HOKA MACH X3 | BROOKS HYPERION ELITE 5 |
|---|---|---|
 | | |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe | starty w zawodach |
Zestawiając rotację w ten sposób bez większego problemu stworzysz ją w obrębie jednej marki.
Przykładowa rotacja adidas
| ADIDAS SUPERNOVA RISE 3 | ADIDAS ADIZERO BOSTON | ADIDAS ADIZERO ADIOS PRO 4 |
|---|---|---|
 |  | |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe | starty w zawodach |
Przykładowa rotacja Asics
| ASICS GEL-NIMBUS 28 | ASICS SUPERBLAST 3 | ASICS METASPEED SKY TOKYO |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe | starty w zawodach |
Przykładowa rotacja Saucony
| SAUCONY TRIUMPH 23 | SAUCONY ENDORPHIN SPEED 5 | SAUCONY ENDORPHIN ELITE 2 |
|---|---|---|
 |  |  |
| trening, długie rozbiegania, wolne wybiegania | szybkie treningi, biegi tempowe | starty w zawodach |
Rotacja terenowa – od biegów ultra do wyścigów w błocie
W terenie buty rozróżnia się pod kątem pokonywanego dystansu (od biegów ultra do krótkich rozbiegań) i nawierzchni (od szutru do błota). Z tego też powodu rotacja na zasadzie treningowe – startowe znana z asfaltu traci tu sens.
Dużo lepiej mieć jedne bardzo dobrze amortyzowane buty na najdłuższe dystanse (nawet jeśli nie biegasz ultra), jedne na codzienny trail, które wykorzystasz na krótszych biegach i biegach po mniej wymagających szutrowych drogach. Warto też mieć jedne na warunki błotne, a szerzej mówiąc do biegania w terenie miękkim. Z doświadczenia wiem, że tego typu buty świetnie sprawdzają się nie tylko w błocie, ale również w piasku czy… śniegu.
| HOKA MAFATE 5 | SALOMON GENESIS | INOV8 MUDTALON |
|---|---|---|
 | |  |
| biegi ultra, długie dystanse, wolne rozbiegania | codzienny trail | biegi w trudnych technicznych warunkach, poza szlakiem |
Pewnym minusem jest fakt, że w markach trailowych jest dość dużo specjalizacji i nie wszystkie marki mają w swojej ofercie tyle modeli by zbudować całą rotację. Jedne marki bardziej skupiają się na maksymalnej przyczepności i agresywnym bieżniku w błocie i off-trailu (np. Inov-8), inne oferują szeroki wybór modeli o dużej amortyzacji i wysokiej podeszwie (jak Hoka).
Przykładowa rotacja inov-8
| INOV8 TRAILFLY MAX | INOV8 TRAILTALON | INOV8 MUDTALON |
|---|---|---|
 |  | |
| biegi ultra, długie dystanse, wolne rozbiegania | codzienny trail | biegi w trudnych technicznych warunkach, poza szlakiem |
Przykładowa rotacja Salomon
| SALOMON ULTRA GLIDE 4 | SALOMON GENESIS | SALOMON SPEEDCROSS 6 |
|---|---|---|
 | |  |
| biegi ultra, długie dystanse, wolne rozbiegania | codzienny trail | biegi w trudnych technicznych warunkach, poza szlakiem |
Jak dobrać rotację pod siebie?
Oczywiście to tylko przykłady bo wszystko zależy od tego jak i gdzie biegasz. Warto w tym wszystkim pamiętać, że idealnie jest mieć buty różniące się parametrami i przeznaczeniem, gdyż wtedy możesz rotować nimi w zależności od warunków jakich danego dnia się spodziewasz i treningu jaki masz do wykonania.
Niektórzy będą mieli w szafie kilka par butów asfaltowych w zależności od tego jakim tempem będą biegać na danym treningu, a butów terenowych albo nie będą mieć wcale, albo będą w nich biegać kilka razy w roku. Inni będą mieli kilka par terenówek w zależności od dystansu (ultra lub codzienne bieganie) i nawierzchni (skały czy błoto) i mogą nie mieć typowych butów na asfalt. Rotację butów biegowych robisz pod siebie i dla siebie.
